Het maatschappelijk belang van het geloof

Met verbijstering hebben we gezien hoe in Londen en verschillende andere Engelse steden op grote schaal vernielingen werden aangericht, winkels werden geplunderd en mensen werden gemolesteerd. Men vraagt zich af: hoe is dat mogelijk? Hoe kunnen mensen zich zo dierlijk gedragen? De Engelse psychiater en columnist Theodore Dalrymple is er niet zo verbaasd over. Hij heeft al dikwijls geschreven over het ontbreken van ieder normbesef in de Engelse onderklasse. Er is daar nauwelijks sprake van enige opvoeding, van het bijbrengen van normen en waarden. Gezinnen zijn meestal gebroken en er is vaak sprake van huiselijke geweld en seksuele uitspattingen. Dalrymple geeft daar hogere klassen in de maatschappij de schuld van. Zij roepen aan een stuk door, vooral ook via de media, dat alles moet kunnen. Ze pleiten voor een ongebreidelde vrijheid. Alles wat moreel gezag had in de maatschappij, zoals de Kerk, wordt door hen belachelijk gemaakt en ondergraven. Het zijn juist de minder ontwikkelden die met deze vrijheid niet weten om te gaan.
Daarbij komt dan nog dat de heersende socialistische stroming de mensen aan de onderkant zo heeft gepamperd dat ze geen enkele verantwoordelijkheidsgevoel meer hebben en steeds meer eisen van de staat. Hiermee ontstaat een kruitvat dat ieder moment kan ontploffen. Ik ben bang dat er veel waars in de analyse van Dalrymple zit.
En daarmee komen aan de vraag: zou zoiets ook in ons land kunnen gebeuren? Gelukkig is er bij ons (nog) geen sprake van een dergelijke dramatische onderklasse, maar we hebben wel een heersende elite die de Kerk met haar moraal monddood wil maken. De christelijke normen en waarden waarop onze maatschappij goeddeels was gebouwd, worden in een ras tempo onderuit geschoffeld. De eerbied voor het leven is zeer betrekkelijk geworden, seksuele relaties worden als vrijblijvend en gelijkwaardig aangeprezen met daarbij een minimum aan verantwoordelijkheid; kinderen worden zo vrij opgevoed dat ze in de publieke ruimte vaak een last zijn voor anderen. Beschaving maakt heel vaak plaats voor lompheid en botheid. Dat zijn zorgelijke dingen. We hebben dan wel geen Engelse toestanden maar de strandrellen in Hoek van Holland in 2009 kwamen al wel een beetje in de richting.
In ben een week op vakantie geweest in Zwitserland en heb gelogeerd in een hotel op christelijke grondslag. Er logeerden veel protestantse, vaak tamelijk kinderrijke gezinnen. Het viel mij op wat voor een beschaving deze mensen uitstraalden, een en al vriendelijkheid en voorkomendheid. En dat was niet alleen  het geval bij de ouderen maar ook bij de kinderen en de pubers.
Ik zag daarin opnieuw bewezen wat ik al langer wist: godsdienst brengt beschaving aan mensen. En het omgekeerd is ook waar: afwezigheid van godsdienst bevordert de lompheid en het egocentrisch gedrag. Daarmee wil ik niet zeggen dat iedereen die zich christen noemt per se beschaafd is of dat ieder heiden lomp zou zijn. Maar het geldt wel voor een maatschap als geheel.
Daarmee wil gezegd zijn dat onze maatschappij gevaarlijk bezig is als ze erop uit is het christendom uit de samenleving te bannen en dat mensen geen opbouwende bijdrage aan de maatschappij leveren als ze het geloof met de daaraan vastzittende normen en waarden vaarwel zeggen. Het geloof doet er maatschappelijk wel degelijk toe.

C. Mennen, pastoor